Jak radzić sobie ze stresem w pracy?

Szacuje się, że stres dotyczy 50-70% zatrudnionych pracowników, a jest on najczęściej odpowiedzią na rozbieżność między wymaganiami środowiska pracy, a możliwościami zatrudnionego.  W sytuacji zagrożenia aktywowane są wszystkie układy wewnętrzne organizmu, osoba koncentruje się na czynniku stresogennym, nie zwracając uwagi  na w otoczenie,  odczuwa niepokój, lęk, złość, gniew lub strach, jest pobudzona, nadruchliwa, niecierpliwa, ma przymus działania, w stanie silnego napięcia może nawet zachować się agresywnie. Skuteczne przeciwdziałanie stresowi powinno  obejmować działania zarówno na poziomie organizacyjnym przedsiębiorstwa, a także indywidualne – dopasowane do konkretnego człowieka.

Stres w polskich firmach

Badanie „The Workforce View in Europe 2017” nie pozostawia złudzeń – pracownicy w Polsce należą do najbardziej zestresowanych wśród pracujących w krajach europejskich, co więcej – 1/3 z nich jest zadania, że dla pracodawców nie ma znaczenia dobre samopoczucie zatrudnionych. Państwowa Inspekcja Pracy szacuje, że 50-60% nieobecności w pracy ma związek ze stresem. Tylko w roku 2017 czas spędzony na zwolnieniu lekarskim, to 48 mln roboczogodzin. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia  wynika, że np. zaburzenia nerwicowe związane z pracą są pierwszą przyczyną wizyt pacjentów w szpitalach oraz trzecią wizyt u specjalistów.

Stres w ocenie ryzyka zawodowego

Zjawisko stresu powinno zostać zbadane i ocenione jako zagrożenie psychospołeczne możliwe do wystąpienia na stanowisku pracy.  Do jego oszacowania stosuje się normę  jakościową (Polską Normą PN – PN-N 18002:2000), która ocenia ryzyko wystąpienia jako małe, średnie lub duże. Jednak najpopularniejszą techniką oceny ryzyka stresu w miejscu pracy jest Risk Score. Istotą tej metody jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych do wystąpienia czynników stresogennych w dwóch etapach –  przed zastosowaniem środków ograniczających stres oraz druga ocena – po wprowadzeniu działań naprawczych. Manifestacją stresu może być chwilowa niedyspozycja związana z nagłym wystąpieniem dolegliwości somatycznych lub zaburzenia stanu psychicznego, kolejno przy większym natężeniu sensorów – krótkotrwałe obciążenie objawiające się lżejszymi dolegliwościami somatycznymi lub psychicznymi. Długotrwałe przebywanie w warunkach stresu powoduje przeciążenie chroniczne, którego wynikiem może być poważna choroba somatyczna lub psychiczna. W skrajnych przypadkach, człowiek może nawet umrzeć.

Stres jest dynamicznym i wielowymiarowym procesem, który może wystąpić podczas wykonywania obowiązków zawodowych, dlatego konieczne jest okresowe kontrolowanie jego poziomu i, jeżeli to konieczne, podejmowanie działań o charakterze profilaktycznym.

Czy praca w stresie jest możliwa?

Stres w małych dawkach może działać stymulująco i pobudzać do działania, jednak po przekroczeniu pewnej granicy ma działanie destrukcyjne.

Co ciekawe, pomimo wiedzy o negatywnym oddziaływaniu, badanie „Confidence Index” (z 2018 roku) pokazuje, że 66% pracowników jest zdecydowanych na pracę w obciążających warunkach. Stres jako element pracy kalkuluje po 75% osób pracujących w administracji biurowej i działach sprzedaży, a także kadra zarządzająca, niższą tolerancję sygnalizują logistycy oraz finansiści i księgowi (ok. 60%). W stresującym środowisku jest zdecydowanych wykonywać obowiązki 67,4% zatrudnionych na produkcji i w przemyśle.

Poziom tolerancji na stres w miejscu pracy maleje wraz z wiekiem. Pracownicy poniżej 30 roku życia w ponad 70% deklarują, stres w pracy że nie jest to dla nich problemem, podobne zdanie podziela już tylko 66% osób w wieku 30-49 lat, i jedynie 58% pracowników w wieku 50+.

Do stresogennych warunków jest w stanie zaadoptować się 70% kobiet oraz 62% mężczyzn.

Najczęstsze źródła stresu w miejscu pracy:

  • intensywność pracy, goniące terminy, ilość obowiązków przekraczająca możliwości
  • nadmierne wymagania ze strony zwierzchnika, ale też w stosunku do samego siebie
  • stanowisko poniżej aspiracji, wykonywanie zadań prostych i monotonnych
  • nieokreślony z góry zakres obowiązków
  • brak możliwości wpływu na swoją pracę
  • brak wsparcia społecznego
  • niepożądane zachowania w miejscu pracy ze strony przełożonego, współpracowników, klientów
  • uciążliwe warunki pracy: hałas, niekorzystna temperatura, zapach, wykonywanie obowiązków w pobliżu materiałów niebezpiecznych
  • krótkoterminowe umowy
  • cyfryzacja

Konsekwencje stresu dla pracownika:

  • mniejsza efektywność
  • problemy z koncentracją, podejmowaniem decyzji, odpoczynkiem
  • długotrwały stres prowadzi do wypalenia zawodowego (z powodu którego z pracy rezygnuje 95% objętych tym problemem pracowników)
  • utrata zdrowia

Stres w miejscu pracy, konsekwencje dla pracodawców:

  • obniżona produktywność, niskie zaangażowanie w wykonywane obowiązki
  • zwiększona liczba absencji
  • większa liczba wypadków przy pracy
  • czarny PR ze strony zatrudnionych
  • duże rotacje pracowników, dodatkowe koszty związane z pozyskaniem i wyszkoleniem nowych pracowników

Sposoby walki ze stresem w miejscu pracy

Stress management – polega na zidentyfikowaniu i analizie potrzeb pracowników oraz wdrożeniu odpowiedniej strategii zarządzania stresem. Metoda opiera się na indywidualnym podejściu do pracownika, ale pewne elementy mogą być wprowadzone na poziomie organizacyjnym. Zredukować stres u pracownika może pomóc odpowiednia modyfikacja treści zadania do wykonania, której rezultatem będzie równowaga między przeciążeniem, a niedociążeniem pracą. Problem stresu można rozwiązać poprzez: zarządzanie przez partycypację, zapewnienie wsparcia społecznego oraz informacji zwrotnej, wprowadzenie elastycznych godzin pracy, analizę roli zawodowej i określenie celów, budowanie autonomicznych zespołów. A na przykład w przypadku pracy biurowej, odpowiedzią może być także ergonomiczna aranżacja przestrzeni biurowej sprzyjająca spokojnemu i skoncentrowanemu wykonywaniu obowiązków.

Indywidualne podejście do stresu u pracownika – badania naukowe nad problematyką stresu w miejscu zatrudnienia jednoznacznie wskazują, że reakcje i skutki stresu w znaczącej mierze wynikają z tego co konkretna osoba wnosi do sytuacji stresowej, niż z tego co wnoszą do niej warunki pracy. Oznacza to, że pracownik ma możliwość wpływu na znaczącą część stresu odczuwanego w miejscu pracy.  W walce ze stresem zawodowym pomocne może mogą być: asertywność, podnoszenie kwalifikacji, zapobieganie wypaleniu zawodowemu, zwiększanie indywidualnej odporności poprzez pracę z psychologiem (lub psychoterapeutą), wsparcie społeczne, dbałość o sprawność fizyczną, właściwy odpoczynek i regeneracja.

Programy profilaktyczne na poziomie wojewódzkim np. Centralny Ośrodek Profilaktyki Nerwic – w województwie podlaskim, gdzie świadczona będzie pomoc psychologiczna i psychiatryczna dla osób pracujących z województwa podlaskiego w formie indywidualnych porad specjalistycznych. Ośrodek zacznie funkcjonować pod koniec 2018 rok

 

Posts Tagged with…

Write a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przeczytaj poprzedni wpis:
Z czego produkuje się meble tarasowe
Z czego produkuje się meble tarasowe

Meble tarasowe pozwalają na bardzo wygodne wypoczywanie na świeżym powietrzu. Meble takie stosuje się zarówno w domach jednorodzinnych, jak i...

Zamknij